Tâm sở

Mô tả sách

Tâm sở

Tác giả: Nina Van Gorkom

Vietnam Dhamma Home chuyển ngữ

Cuốn sách này đề cập đến các hoạt động của tâm (citta) và các danh pháp sinh khởi cùng tâm, là các tâm sở (cetasikas). Việc nghiên cứu chi tiết về nhiều loại tâm sở sẽ giúp người đọc biết về các phiền não của mình và phát triển những phẩm chất tốt đẹp, và cuối cùng đưa đến diệt trừ mọi phiền não. Phiền não và các phẩm chất tốt đẹp là các loại tâm sở khác nhau. Trong tác phẩm này, tôi tham chiếu đến cuốn Vi Diệu Pháp Trong Đời Sống Hàng Ngày của mình - cuốn sách đề cập đến những điểm căn bản về Vi Diệu Pháp. Sẽ rất hữu ích nếu tìm hiểu cuốn sách đó trước khi bước vào nghiên cứu về tâm sở ở đây.

Bạn đọc có thể thắc mắc không biết mục đích của việc sử dụng nhiều thuật ngữ Pāli trong cuốn sách này là gì. Trong quá trình nghiên cứu, bạn sẽ thấy các thuật ngữ Pāli rất hữu ích cho việc tìm hiểu được chính xác. Tôi để các thuật ngữ Pāli bên cạnh các từ tiếng Anh tương đương, nhưng các từ tiếng Anh thường mang ý nghĩa đặc thù theo tư tưởng của triết học hay tâm lý học phương Tây. Chúng ta nên cố gắng nắm bắt đúng ý nghĩa mà các thuật ngữ Pāli muốn biểu đạt.

Trong khảo cứu về tâm sở này, tôi trích dẫn từ bộ đầu tiên của Tạng Vi Diệu Pháp - Bộ Pháp Tụ (Dhammasangaṇi). Tôi cũng sử dụng Chú Giải Bộ Pháp Tụ (Atthasālinī) và Thanh Tịnh Đạo - cuốn bách khoa toàn thư về Phật giáo của Ngài Phật Âm (Buddhaghosa). Các bản chú giải của Ngài có niên đại vào thế kỷ thứ V. Tại Sri Lanka (Tích Lan), Ngài đã tổng hợp biên tập các nguồn chú giải cổ với tâm huyết phi thường, rồi dịch chúng từ tiếng Tích Lan sang tiếng Pāli. Người đọc sẽ rất ấn tượng trước hiểu biết sắc bén, rành rẽ về mọi chi tiết trong Giáo lý và cách Ngài minh hoạ các luận điểm Phật Pháp bằng những ví dụ sống động. Ngài luôn chỉ đến mục tiêu: phát triển trí tuệ để thấy thực tại như chúng là. Tôi cũng trích dẫn từ các bài kinh những nội dung liên quan đến phát triển mọi loại thiện pháp, bao gồm cả phát triển an tịnh và phát triển tuệ minh sát. Những bài kinh này có thể khích lệ chúng ta ghi nhớ mục tiêu của việc học Pháp. Có người cho rằng Vi Diệu Pháp, hay lời dạy về các thực tại tối hậu (Pháp chân đế), không phải là lời dạy nguyên thuỷ của Đức Phật. Kinh điển Phật giáo, Tam tạng, bao gồm Vinaya-Luật (giới luật của người xuất gia), Suttanta-Kinh và AbhidhammaVi Diệu Pháp. Vi Diệu Pháp liệt kê mọi loại thực tại và các duyên khác nhau cho các pháp sinh khởi. Để chứng minh các phần khác nhau của kinh điển đều là một, rằng chúng đều là lời dạy của Đức Phật, tôi cũng trích dẫn các bài Kinh đề cập đến các thực tại tối hậu. Trong Kinh cũng có Vi Diệu Pháp. Chúng ta đọc đi đọc lại trong các bài kinh rằng, Đức Phật đã nói về các pháp chân đế xuất hiện qua ngũ môn và ý môn. Để hiểu được các bài Kinh thì không thể không có những kiến thức vi diệu pháp căn bản. Khi tìm hiểu Vi Diệu Pháp, chúng ta sẽ ngày càng được tin chắc rằng, Vi Diệu Pháp gắn liền với cuộc sống hàng ngày của chúng ta, rằng nó dạy về các pháp mà chúng ta có thể kinh nghiệm ngay lúc này. Khi tiếp tục nghiên cứu Vi Diệu Pháp, chúng ta sẽ kinh ngạc trước sự sâu sắc của những lời dạy trong đó. Không một người bình thường nào có thể hình dung được một cách chi tiết như vậy về tất cả các pháp thực có, trừ Đấng Giác Ngộ.

Bạn đọc có thể thấy cuốn sách này mang tính kỹ thuật, nhưng khi tiếp tục tìm hiểu, bạn sẽ thấy việc nghiên cứu chi tiết về các thực tại như vậy sẽ giúp bạn hiểu về cuộc sống hàng ngày của mình.

Tôi muốn bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất đến Bà Sujin Boriharnwanaket ở Bangkok, người đã hỗ trợ tôi rất nhiều trong việc học hiểu Giáo pháp và áp dụng Giáo pháp trong cuộc sống hàng ngày. Tôi đã dựa vào các bài giảng của bà tại chùa Saket - Bangkok cho phần nghiên cứu về tâm sở của mình. Tôi cũng muốn bày tỏ lòng biết ơn tới “Tổ chức Nghiên cứu và Hoằng dương Phật Pháp” và nhà xuất bản Alan Weller. Với sự giúp đỡ của họ, tôi đã có thể xuất bản cuốn sách này. Những phần trích dẫn kinh điển được lấy từ bản in của Hiệp hội Pāli Text Society.

Bây giờ tôi sẽ tiếp tục với phần giới thiệu chung để giúp bạn đọc hiểu thêm về bản chất của các tâm sở - những yếu tố sinh khởi cùng các loại tâm khác nhau.